Sırada Ne Var?

“Önce PC vardı. Sonra Web geldi. Daha sonra da Web 2.0.”

Şimdilerde sosyal ağları düzenli olarak kullanan insanlar Web’in tarihini bilmiyor olabilirler. Bilgisayar Bilimleri ile alakalı olmayan bir arkadaşınıza sorduğunuzda size “İşte Facebook var Google var, internet bu değil mi?” diyebilirler. Aslında yanlış sayılmazlar, ama bu gelişimi ve evrimi görüp anlamadan nereye gittiğini de tahmin edemeyiz. Web 2.0’ın kullanıcıları olarak bizler bazen merak ederiz: Şu anda elimizdekinin üzerine daha neler inşa edebiliriz? Neredeyse yirmi yıldır insanların beklediği bir semantik web gerçeği var. Peki ya Web 4.0? Sırada ne var, ve ne zaman gelecek?

Bir yandan bazı ekonomistler ikinci dot-com balonunu beklerken, bir yandan da Google Scholar’da “semantik web” araması 267 bin sonuç getiriyor. Yani Web’in evrimi üzerine binlerce araştırmacı çalışıyor. Ama bana öyle geliyor ki Yeni Web’in hazır olduğunu duyuran büyük bir etkinlik olmayacak. Onun yerine anlamlı veriye yavaş yavaş geçeceğimizi tahmin ediyorum. Yani bir gün kendi kendimize “Senin şu Web 6.0 dediğin şeyi biz yıllardır kullanıyoruz!” diyeceğiz.

Bu Web’in numaralandırılması sistemi bana çok ilginç geldi, ben de Google Trend ve n-gram aramaları yaptım. Farkettim ki genel olarak “nokta sıfır” ile biten sayılar kullanılıyor. Web 2.5 pek de konuşulan bir şey değil. Vikipedi’de bile Web 2.5 makalesi sadece İspanyolca yazılmış. Bu numaralar hakkında genel trendleri de görmek istedim.

Web 2.0 haberlerindeki düşüş gözle görülüyor. Bundan sonraki aramada Web 2.0'ı dahil etmedim.

Nisan 2005'te Web 7.0 bir anda popüler olmuş. Bunun sebebi bir-şey-bir-şey-web-7.0 ismindeki bir Java kütüphanesiymiş. Ayrıca Web 3.0 2007'den sonra, Web 4.0 da 2011'den sonra net bir şekilde görünür hale geliyor.

Genel görünüş şu şekilde: Web 3.0 hakkında eskiden de konuşuyorduk, ama 2007’de daha fazla konuşmaya başladık. Aynı şekilde Web 4.0 hakkında 2011’de daha fazla konuşmaya başladık. Acaba Web 2.0’ı bir süredir kullandığımızın farkına vardığımızda mı Web 3.0 hakkında konuşmaya başladık? Belki de Web 4.0 için de aynısı olur. Daha önce de söylediğim gibi bu bir trenin istasyona gelişi gibi olmayacak. Bence bu yeni sistemi kullanan uygulamalara alıştıktan sonra bunun farkına varacağız.

Maalesef n-gram veritabanından çok da işe yarayan bir veri çıkmadı.

Peki Web 4.0 nedir? İsfahan Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği’nin bir öğretim üyesi tarafından yazılmış bir makalede Web 4.0 3 paragrafla anlatılıyor. Aslında ne olduğunu onlar da söyleyemiyorlar, fakat yapay zeka ile akalalı olacağını ve bunun “simbiyotik web” olarak anılacağını tahmin ediyorlar. Yani makineler ile insanlar bir arada çalışacaklar. Bu yeni fikir kulağa çok hoş geliyor. Her ne kadar yazarların tahmin ettiği kadar fütürist olmasa da ben makineler ile insanların zaten bir arada çalıştığını sanıyordum. Geçiş tabii ki yavaş olacak. Şu anda geçiş yapıyoruz, dolayısıyla bazı uygulamalar yeni tanımlara kısmen de olsa uyuyor. Bazı örnekler verebilirim.

Fotoğraf: Samuele Errico Piccarini, Unsplash.

Otonom araçlar kulağa yeni bir konsept gibi geliyor olabilir, fakat bu aslında 1920’lerden beri araştırılagelen bir konu. Google’ın çalışan bir prototipi bile var. Diğer birçok şirket de bu konuda çalışıyor. Son kullanıcının gözünden bu aslında çok basit bir olay. Siz arabaya nereye gitmek istediğinizi söylüyorsunuz, otonom araba da sizi oraya götürüyor. Tahmin edebileceğiniz gibi büyük veriler kullanılarak bu iş başarılıyor. Haritalar, trafik, kamera, lazer, ısı sensörleri… Bir anlamı ve birçok bağlantısı olan veriler bir araya getirilirek makinenin bir karar alması sağlanıyor. Yani veri adeta bir his gibi çalışarak bir aksiyon almakta kullanılıyor.

Şu blogdaki örnekleri takip ederek Web 4.0’ın bir aracı üzerinden çalışacağını söyleyebiliriz. Bu aracı bilgisayarınız veya akıllı telefonunuz olmayabilir. Size “Uçağın iptal oldu ama merak etme, bir sonraki uçuş için biletin hazır. Seni karşılayacak kişilere (veya onların aracılarına) haber verdim. Evden çıkmak için bir saatin daha var.” diyebilecek bir aracıdan bahsediyorum. Bütün bunlar kulağa bir rüya gibi gelebilir, ama aslında o kadar da uzak değil.

Reklam gibi olmasın ama Google (yine Google) tam da bunun için Google Now isminde bir uygulama geliştirdi. Bu uygulama trafik bilgisine ve uçuş detaylarına bakarak ne zaman evden çıkmanız gerektiğini size söyleyebiliyor. Bu tam da yukarıda bahsettiğimiz örneğe uyuyor. Bu bildirimi “Otonom aracın seni havaalanına götürmek üzere 1 saat içinde evinde olacak, hazırlanmalısın.” şeklinde güncellemek pek de zor olmasa gerek. Bu uygulama bugün faturalarınızı, etkinliklerinizi ve hatta kargolarınızı takip edebiliyor. Bu tarz uygulamaların birkaç yıl içinde neler yapabileceğini tahmin edebiliyor musunuz?

Bu aracının ne olacağını bilmiyoruz ama Toshiba tam da bu şekilde çalışan bir gözlük geliştirdi. Söylemek zorundayım ki Google’ın da bir gözlüğü var. Yani gördüğünüz gibi geçiş süreci başlamış görünüyor. Umarız ki balonu hızlı bir şekilde gelmez.

Gitmeden önce Fiziksel Web projesine bir göz atmanızı öneririm.


Kıvanç Yazan

semantik-web

716 Kelime

15/10/2014 03:45 +0300